De Europese en nationale discussie over het gebruik van kunstmestvervangers uit dierlijke mest heeft de afgelopen jaren in een stroomversnelling gezeten. Met de introductie van zogenoemde RENURE-producten (REcovered Nitrogen from manURE) lijkt een belangrijke stap te worden gezet richting een meer circulair nutriëntenbeleid. In dit bericht schetsen wij kort de aanleiding, de huidige stand van zaken en wat de invoering concreet betekent voor de praktijk.

Aanleiding: druk op mestmarkt en behoefte aan kringloopsluiting
De mestmarkt staat al geruime tijd onder druk door structurele overschotten en strikte gebruiksnormen uit de Nitraatrichtlijn. Tegelijkertijd bestaat er in de landbouw behoefte aan effectief werkende stikstofmeststoffen. RENURE-producten bieden hier een mogelijke oplossing: het betreft bewerkte mestproducten waarbij stikstof in minerale of direct plantbeschikbare vorm aanwezig is, vergelijkbaar met kunstmest. Het Europese beleid richt zich erop om deze producten – onder voorwaarden – buiten de gebruiksnormen voor dierlijke mest te laten vallen.

Huidige stand van zaken: Europese ruimte, nationale uitwerking
Op Europees niveau is inmiddels meer duidelijkheid ontstaan over de criteria waaraan RENURE-producten moeten voldoen. De Europese Commissie heeft richting gegeven aan de toepassing binnen de Nitraatrichtlijn, waarbij lidstaten onder specifieke voorwaarden ruimte kunnen creëren voor gebruik boven de gebruiksnorm van 170 kg stikstof uit dierlijke mest per hectare.

Nederland werkt momenteel aan de nationale implementatie. Daarbij wordt onder meer gekeken naar:

  • de technische eisen aan het productieproces en het eindproduct;
  • borging van milieukwaliteit, met name ten aanzien van nitraatuitspoeling;
  • controleerbaarheid en handhaafbaarheid binnen het bestaande mestbeleid.

De verwachting is dat de toepassing van RENURE-producten in eerste instantie beperkt en gefaseerd zal worden toegestaan, mede afhankelijk van Europese goedkeuring in het kader van de derogatie en het 7e actieprogramma Nitraatrichtlijn. Hierbij wordt een maximale hoeveelheid van 80 kilogram stikstof per hectare in acht genomen.

Hoe zal de invoering eruit gaan zien?
De invoering van RENURE-producten zal naar verwachting plaatsvinden via een aanvullend juridisch kader binnen de Meststoffenwet en onderliggende regelgeving. Daarbij kan gedacht worden aan:

  • een specifieke aanwijzing van toegelaten productcategorieën;
  • gebruiksvoorwaarden op perceelsniveau (bijvoorbeeld gewas, bodemtype of periode);
  • registratie- en verantwoordingsverplichtingen voor producenten en gebruikers.

Voor de praktijk betekent dit dat mestverwerkers en veehouders mogelijk nieuwe afzetkanalen krijgen, terwijl akkerbouwers en andere gebruikers toegang kunnen krijgen tot alternatieve stikstofbronnen. Tegelijkertijd zal de administratieve druk naar verwachting toenemen, gezien de noodzaak tot nauwkeurige verantwoording.

Betekenis voor de sector
De introductie van RENURE-producten kan bijdragen aan een betere benutting van nutriënten uit dierlijke mest en een vermindering van de afhankelijkheid van kunstmest. Dit sluit aan bij bredere beleidsdoelstellingen rondom circulariteit en emissiereductie. De uiteindelijke impact zal echter sterk afhangen van de exacte invulling van de regelgeving en de mate waarin praktische toepassing mogelijk wordt gemaakt.

Optimus Mineraal volgt de ontwikkelingen op de voet en adviseert ondernemers over de kansen en verplichtingen die samenhangen met de inzet van RENURE-producten. Zodra meer duidelijkheid bestaat over de definitieve regelgeving, zullen wij hierover nader berichten.