Voor veel melkveehouders is de bedrijfsspecifieke excretie (BEX) een waardevol instrument om de stikstof- en fosfaatexcretie te verlagen ten opzichte van forfaitaire normen. Dit kan direct voordeel opleveren voor de hoeveelheid mest die moet worden afgevoerd. Toch zien wij in de praktijk steeds vaker dat BEX-berekeningen worden afgekeurd bij controles. De gevolgen hiervan kunnen aanzienlijk zijn: van correcties tot forse boetes. Het is daarom essentieel om stil te staan bij de risico’s.

 

Waarom wordt een BEX afgekeurd?
Een BEX-berekening moet volledig, consistent en controleerbaar zijn. In de praktijk gaat het daar regelmatig mis. Controleurs toetsen niet alleen de uitkomst, maar vooral de onderliggende gegevens en aannames. Zodra daar onduidelijkheden of afwijkingen in zitten, kan de hele berekening terzijde worden geschoven.

Onderstaand vier belangrijke aandachtspunten:

 

1. Onvoldoende onderbouwing van voer- en productiegegevens
De BEX is sterk afhankelijk van de ingevoerde voercijfers, melkproductie en samenstelling. Wanneer deze gegevens niet goed zijn vastgelegd of niet aansluiten bij andere administraties (zoals de KringloopWijzer, melkafrekeningen of voeraankopen), ontstaat twijfel over de betrouwbaarheid.

Let op: kleine afwijkingen kunnen al aanleiding zijn voor afkeuring als ze niet verklaarbaar zijn.

2. Geen sluitende mineralenbalans
Een veelvoorkomende reden voor afkeuring is een niet-sluitende balans of VEM-dekking van de dieren. Als aan- en afvoer van mineralen niet logisch op elkaar aansluiten, wordt de BEX als onbetrouwbaar gezien. Denk aan verschillen tussen  voorraadmutaties en of kuilen die niet zijn verantwoord. Hetzelfde geldt wanneer het totale voerverbruik niet aansluit bij de VEM-behoeft van de dieren.

Een kloppende administratie is dus geen formaliteit, maar een harde voorwaarde.

3. Onjuiste of onvolledige invoer
Fouten in invoer – bijvoorbeeld verkeerde diercategorieën, onjuiste voederwaardes of ontbrekende posten – komen vaker voor dan gedacht. Omdat de BEX een rekenmodel is, werkt één fout door in het hele resultaat.

Bij controles wordt hier scherp op gelet. Een simpele invoerfout kan leiden tot volledige afkeuring van de berekening.

4. Te optimistische uitkomsten zonder realistische onderbouwing
Een opvallend lage excretie kan aantrekkelijk zijn, maar roept ook vragen op. Wanneer de uitkomst niet past bij de bedrijfsvoering of niet voldoende kan worden onderbouwd, is de kans groot dat deze wordt afgewezen.

Controleurs kijken kritisch naar “mooie cijfers” die niet logisch verklaard kunnen worden.

Gevolgen van afkeuring: financieel en juridisch risico
Als een BEX wordt afgekeurd, valt u terug op forfaitaire normen. Dit kan betekenen dat u achteraf meer mest heeft geproduceerd dan toegestaan. De gevolgen kunnen oplopen tot naheffingen, correcties en bestuurlijke boetes. In sommige gevallen kan dit duizenden euro’s kosten.

Voorkom problemen: zorg voor een controlebestendige BEX. De belangrijkste les is dat een BEX niet alleen correct moet zijn, maar ook verdedigbaar. Dat vraagt om een sluitende administratie, consistente gegevens en een kritische check vooraf.

Laat uw BEX daarom tijdig beoordelen en zorg dat alle onderliggende stukken op orde zijn. Voorkomen is in dit geval niet alleen beter, maar ook aanzienlijk goedkoper dan genezen. Twijfelt u over de kwaliteit van uw BEX of heeft u te maken met een (dreigende) afkeuring? Neem tijdig actie. Een goede voorbereiding kan het verschil maken tussen zekerheid en een kostbare correctie.